On-grid (ต่อกริด)
ระบบนี้ทำงานคู่กับไฟจากการไฟฟ้า แผงผลิตไฟช่วงที่มีแดด บ้านใช้ไฟจากโซลาร์ก่อน ส่วนที่เหลือดึงจากกริด หากผลิตเกินจากการใช้ในบ้าน กลไกการซื้อขายไฟหรือการหักล้างหน่วยจะขึ้นกับกฎของผู้ให้บริการในพื้นที่ — ไม่มีแบตเตอรี่ขนาดใหญ่ก็สามารถลดบิลได้หากรูปแบบการใช้ไฟสอดคล้องกับช่วงผลิต
Hybrid
รวมอินเวอร์เตอร์ที่รองรับทั้งแผงและแบตเตอรี่ เก็บพลังงานช่วงกลางวันไว้ใช้เย็นหรือกลางคืน หรือจ่ายโหลดสำคัญเมื่อกริดขาด — ต้นทุนสูงกว่า on-grid ล้วน แต่ได้ความยืดหยุ่นและความมั่นใจในการสำรองไฟตามการออกแบบ
Off-grid
แยกจากระบบไฟฟ้าสาธารณะโดยสมบูรณ์ ต้องคำนวณโหลดรายวัน ฤดูฝน และขนาดแบตเตอรี่ให้เพียงพอ มักมีเครื่องปรับอากาศหรือโหลดใหญ่ที่ต้องจัดการพิเศษ — เหมาะกับเกาะ ไร่ หรือพื้นที่ไม่มีไฟเข้า แต่ต้องรับผิดชอบซ่อมบำรุงเองมากกว่าระบบต่อกริด
เทียบสามระบบแบบเห็นภาพ
| หัวข้อ | On-grid | Hybrid | Off-grid |
|---|---|---|---|
| ต้นทุนเริ่มต้น | ต่ำสุด | ปานกลาง-สูง | สูงสุด |
| ใช้ไฟตอนกริดดับ | ไม่ได้ (เพื่อความปลอดภัยของช่างซ่อมกริด) | ได้เฉพาะโหลดที่กำหนด | ได้ตลอดตราบใดที่แบตพอ |
| ความซับซ้อนดูแล | ต่ำ | ปานกลาง | สูง |
| เหมาะกับ | บ้านทั่วไปที่ใช้ไฟกลางวัน | บ้านที่ไฟดับบ่อยหรือใช้ไฟกลางคืนเยอะ | พื้นที่ไม่มีไฟเข้าถึง |
บ้านทั่วไปในไทยควรเริ่มจากระบบไหน
บ้านส่วนใหญ่ที่ยังมีไฟจากการไฟฟ้าเข้าถึงมักเริ่มจาก on-grid ก่อน เพราะต้นทุนต่ำสุดและคืนทุนไวสุดหากใช้ไฟกลางวันสม่ำเสมอ แล้วค่อยพิจารณาต่อยอดเป็น hybrid ในภายหลังหากพบว่าไฟดับบ่อยในพื้นที่ หรือต้องการใช้ไฟกลางคืนจากพลังงานที่เก็บไว้ — การซื้อ hybrid inverter ตั้งแต่แรกแต่ยังไม่ใส่แบตเตอรี่ก็เป็นทางเลือกที่หลายบ้านเลือกเผื่ออนาคต
คำถามที่พบบ่อย
on-grid ใช้ไฟตอนไฟดับได้ไหม
โดยมาตรฐานความปลอดภัย (anti-islanding) ระบบ on-grid ล้วนจะตัดการจ่ายไฟทันทีเมื่อกริดดับ เพื่อไม่ให้ไฟย้อนไปทำอันตรายกับช่างที่กำลังซ่อมสายส่ง หากต้องการไฟสำรองต้องเป็นระบบ hybrid ที่มีแบตเตอรี่และวงจรแยกโหลดสำรอง
อัปเกรดจาก on-grid เป็น hybrid ทีหลังได้ไหม
ได้ในหลายกรณี แต่ขึ้นกับรุ่นอินเวอร์เตอร์เดิมว่ารองรับการต่อแบตเตอรี่หรือไม่ ควรถามผู้ติดตั้งเรื่องความเข้ากันได้ในอนาคตตั้งแต่ตอนเลือกซื้อครั้งแรก
แหล่งอ้างอิง (อ่านต้นฉบับ / อัปเดต)
- U.S. DOE — Solar energy overview
- DEDE — Grid-connected PV (ประเทศไทย)
- U.S. DOE — Solar Photovoltaic System Design Basics
ข้อมูลเพื่อการศึกษา — อัตราค่าไฟ ระเบียบการต่อระบบ และมาตรการภาษีอาจเปลี่ยน โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานและผู้ให้บริการล่าสุด